Lezing 9 mei 2011 van Prof. Dr. Bob de Graaff

Vertel mij wat uw taakomgeving is en ik zal u zeggen hoe uw organisatie eruit hoort te zien. Dat is de essentie van de zogeheten contingentiebenadering in de organisatiesociologie. Ook de organisatie en werkwijze van Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten zijn deels bepaald door de politieke en maatschappelijke ontwikkelingen die plaatsvonden op hun werkterrein. Tot op zekere hoogte bleven en blijven zij evenwel autonoom ten opzichte van dat werkterrein, onder meer doordat hun werkwijze grotendeels onttrokken is aan het zicht van het grote publiek, zij het dat daar juist de laatste jaren vernadering in komt. In onderstaande bijdrage onderscheid ik drie perioden, de tijdvakken 1919-1940, 1945-1990 en 1990 tot heden, waarbij ik telkens de veranderde taakomgeving en de organisatie van de Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsgemeenschap in kaart breng en ten slotte eindig met een beschouwing van de vraag hoe adequaat de huidige organisatie is.