Persbericht van de uitgever

De Velser Affaire is voortgekomen uit een reeks beschuldigingen aan het adres van een groep politiemannen uit Velsen die, aangevoerd door de Haarlemse substituut-officier van justitie Nico Sikkel, aan het eind van de oorlog de leiding kreeg over het verzet in de regio Haarlem en later verantwoordelijk was voor het vervolgen van collaborateurs in Noord-Holland.

Mr.N.Sikkel

Mr.N.Sikkel

Zij zouden in de eerste oorlogsjaren hebben gecollaboreerd met de Duitsers en zich later in het verzet hebben verreikt, dubieuze moordopdrachten hebben gegeven en communistische verzetsmensen hebben verraden. Na de oorlog zouden zij vanuit hun invloedrijke positie bewijs daarvoor onder tafel hebben geschoven. Later ontstond een meer omvattende theorie, die wilde dat Nico Sikkel van zijn zwager, minister-president P.S. Gerbrandy, de opdracht zou hebben gekregen het communistische verzet uit te schakelen. Hij zou hiervoor geheime afspraken met de Duitse bezetter hebben gemaakt, met als gevolg dat in de eindfase van de bezetting in de omgeving van Haarlem opvallend veel linkse verzetsmensen zouden zijn opgepakt en geëxecuteerd

Bas von Benda-Beckmann heeft in zijn boek de Velser Affaire onderzocht op basis van een grote hoeveelheid archieven in binnen- en buitenland. Uit het onderzoek blijkt dat een aantal beschuldigingen gegrond waren. De Velsense politiemannen steunden weliswaar in sommige gevallen het verzet, maar kozen er op beslissende momenten voor om in functie te blijven en mee te werken aan de uitlevering van onderduikers en communisten aan de Sicherheitsdienst. Ook valt op dat in Velsen de politieke en sociale verhoudingen tussen het conservatieve gemeentebestuur en het linkse deel van de bevolking al in de jaren dertig bijzonder gespannen waren. Sommige politiemannen, die in 1943 de Duitsers ondersteunden bij de arrestatie van 10 communisten in Velsen, waren al voor de oorlog bezig geweest met het verzamelen van inlichtingen over de lokale CPN.

Ook blijkt dat anticommunistische motieven bij verzetsmensen en bij de Nederlandse autoriteiten in Londen, een veel belangrijker rol speelden dan vaak is erkend. Vanaf eind 1944 heerste in heel Nederland grote angst voor geheime communistische wapenopslagplaatsen, zo ook in Haarlem en Velsen. Zo verspreidde het conservatieve verzet geruchten dat de Haarlemse RVV-commandant Frans van der Wiel bezig zou zijn met het voorbereiden van een gewapende communistische machtsovername en lieten zij de verzetsgroep van Hannie Schaft bewust onbelangrijke maar uitermate risicovolle klussen opknappen. Ook blijkt uit het onderzoek er in de eindfase van de oorlog door contacten van Bureau Inlichtingen met de SD onderhandeld werd over het kopen van Duitse dossiers over de CPN.

In deze studie is echter geen aanwijzing gevonden dat Sikkel van zijn zwager, minister-president Gerbrandy, vanuit Londen de opdracht heeft gekregen om linkse verzetsmensen aan de Duitsers te verraden. Er zijn evenmin concrete aanwijzingen gevonden voor de theorie dat de Velsense politiemannen Hannie Schaft aan de SD hebben verraden, of dat haar dood het gevolg is geweest van geheime afspraken tussen het verzet en de Duitsers. Het onderzoek laat zien dat er in de laatste maand voor de bevrijding zeker niet alleen of voornamelijk communisten door de Duitsers zijn doodgeschoten. Evenmin is gebleken dat er, nadat Sikkel de leiding kreeg over het verzet in Haarlem en Velsen, in deze regio opvallend veel communisten zijn gearresteerd en vermoord.

Wel blijkt duidelijk dat de groep rond Sikkel door hun invloedrijke positie in de POD en bijzondere rechtspleging in de positie verkeerden om voor hen gevoelige zaken en beschuldigingen onder tafel te schuiven en dat zij dit ook systematisch hebben geprobeerd te doen. Hoewel er geen aanwijzing voor is dat de Nederlandse regering de beschuldigingen in de doofpot heeft gestopt, was de groep rond Sikkel lange tijd succesvol in het frustreren van het onderzoek en bleef de Velser Affaire, ook door het uitblijven van veroordelingen omgeven met vraagtekens en geruchten.

(739 x bekeken)

Geplaatst in Nieuws
2 reacties op “Persbericht van de uitgever
  1. nico roosnek schreef:

    Hoe de heren elkaar beschermden laat ook Joggli Meijhuizen in zijn dissertatie zien. F.H. Fentener van Vlissingen, de industriebaron van de dertiger en veertiger jaren kreeg van Hitler als dank voor zijn inspanning voor Duitsland een vetleren medaille. Nederland dacht als neutraal land met transitohandel zoals in de Grote Oorlog (voor de Belgen en Fransen) ook aan de volgende oorlog veel geld te verdienen. De eerste twee jaren ging het voorspoedig in Nederland. Nou ja, niet voor de Joden. Na de de Tweede Oorlog werd Fentener van Vlissingen voorzitter van de Zuiveringsraad. Dat zette al direct de toon van de zuivering, geholpen door de minister van Oorlog mr. J. Meynen. Later werd hij uit dankbaarheid president-directeur van de AKU, het bedrijf opgericht door Fentener van Vlissingen.
    In dat licht bezien is een commentaar in der Algemeiner zeer interessant wat bescherming van de hoge heren betreft.
    Drs. Bartolomeus Saris, boezemvriend van Jaap Kistemaker werd na zijn promotie in 1941 leider van het Studentenfront, waarvan de NSB-student lid was. Hij was reeds voor de oorlog lid van Verdinaso, een zeer antisemitische Vlaamse beweging. Hij heeft als officier de eed op de koningin afgelegd. Hoe het verder met hem gegaan is kunt u lezen in een commentaar van een ‘amateur’-historicus in der Algemeiner. U ziet dat zoals Ian Buruma onlangs zei, in de oorlog collaboreerde rechts met de overheid en na de oorlog was zij onderdeel van de overheid.

    http://www.algemeiner.com/2012/09/10/iranian-mp-canadas-diplomatic-cut-could-lead-others-to-follow/#comment-713235

  2. Maarten schreef:

    Is het geen affaire op zich dat politieagenten die collaboreerden werden opgenomen in de Binnenlandse strijdkrachten ? Zij moesten toch resultaten laten zien aan hun Duitse chefs ? Hoe werd de keuze gemaakt welke verzetsstrijder wel of niet gewaarschuwd of gered werd ? Aan welke kant stonden de politieagenten die verzetsstrijder Weij en zijn kameraden hebben opgehaald en deden ze dat op eigen initiatief ?

    Dat zijn vragen die ik hopelijk beantwoord zie in het boek.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*